NLMagazine/Lifestyle & Gezondheid – Miljoenen mensen slikken dagelijks een statine om hun cholesterol te verlagen. Dat kan de kans op een hartinfarct of beroerte verkleinen, vooral bij mensen die al hart- en vaatproblemen hebben. Maar statines zijn geen onschuldige snoepjes. Ze grijpen in op een belangrijk proces in de lever en kunnen bijwerkingen veroorzaken die niet altijd voldoende worden besproken.
Statines remmen de aanmaak van cholesterol. Dat klinkt gunstig, maar cholesterol is niet uitsluitend een schadelijke stof. Het lichaam gebruikt het onder meer voor celwanden, hormonen, gal en vitamine D. Vooral een te hoog LDL-cholesterol verhoogt het risico op hart- en vaatziekten; het gaat dus niet simpelweg om “hoe lager, hoe beter” voor iedereen.
Een bekende bijwerking is spierpijn. Sommige gebruikers krijgen zware benen, kramp, spierzwakte of vermoeidheid. Ernstige spierbeschadiging is zeldzaam, maar vereist direct medische hulp, vooral bij hevige pijn, extreme zwakte of donkere urine. Onderzoek laat zien dat statines daadwerkelijk een kleine toename van spierklachten kunnen veroorzaken, al komt niet iedere klacht bij een statinegebruiker door het medicijn. Ook afwijkende leverwaarden en zeldzame leverproblemen kunnen voorkomen.
Daarnaast kunnen statines de bloedsuiker verhogen en het risico op diabetes type 2 enigszins vergroten. Dat risico is vooral belangrijk bij mensen die al overgewicht, een verhoogde bloedsuiker of insulineresistentie hebben. Bij hen hoort de arts niet alleen naar cholesterol te kijken, maar ook naar bloeddruk, bloedsuiker, leefstijl en het totale risico op hart- en vaatziekten.
Statines verlagen eveneens de lichaamseigen aanmaak van co-enzym Q10, een stof die betrokken is bij de energievoorziening van cellen. Of Q10-supplementen spierklachten werkelijk verminderen, is wetenschappelijk echter nog niet overtuigend bewezen. Het is daarom te stellig om iedereen standaard 200 tot 400 milligram Q10, magnesium of berberine te adviseren. Supplementen kunnen bovendien wisselwerken met medicijnen.
De belangrijkste vraag is daarom niet alleen: “Is mijn cholesterol te hoog?” De betere vraag luidt: “Hoe groot is mijn persoonlijke kans op een hartinfarct of beroerte, en hoeveel voordeel levert deze statine mij werkelijk op?” Bij iemand die al een infarct of beroerte heeft doorgemaakt, kan de winst aanzienlijk zijn. Bij een verder gezond persoon met alleen een wat verhoogde cholesterolwaarde kan het absolute voordeel veel kleiner zijn. Statines kunnen hart- en vaatziekten voorkomen, maar de winst verschilt sterk per persoon. Cochrane
Een statine is dus niet per definitie “slecht”, maar ook beslist niet voor iedereen vanzelfsprekend goed. Wie klachten ervaart, moet die serieus laten onderzoeken. Soms kan een lagere dosis, een ander type statine of een andere behandeling uitkomst bieden. Stop echter nooit op eigen initiatief: bespreek met de arts wat het middel u persoonlijk oplevert en welke prijs uw lichaam daarvoor mogelijk betaalt.
