Door Jos de Jong - NLMagazine/Lifestyle & Gezondheid, voedsel en pesticiden - Wat er op ons bord belandt, zou veilig moeten zijn. Dat lijkt een simpele afspraak tussen overheid, producent en consument. Maar steeds vaker blijkt die afspraak vooral een papieren werkelijkheid.
Uit nieuw onderzoek van foodwatch blijkt dat kruiden, thee en rijst uit Nederlandse supermarkten resten bevatten van pesticiden die in de Europese Unie allang verboden zijn. Sommige stoffen werden zelfs aangetroffen boven de wettelijk toegestane limieten. Toch reageren producenten alsof er niets aan de hand is.
Toelaatbaar want men voldoet aan de wet…
Neem het paprikapoeder van Verstegen, het zwaarst vervuilde product uit het onderzoek. De reactie van het bedrijf? Men voldoet ‘aan de wet’. Alsof dat de consument gerust moet stellen, alsof het normaal is dat verboden landbouwgif via omwegen alsnog in onze keukens terechtkomt. Het is de bekende reflex van grote bedrijven; niet de gezondheid van mensen staat centraal, maar juridische afdekking en imagobeheer.
En ondertussen kijkt Brussel de andere kant op
Achter de schermen werkt de Europese Commissie aan een reeks versoepelingen die voedselveiligheid verder kunnen uithollen. Onder de keurige naam ‘Omnibus-pakket’ wordt gewerkt aan snellere procedures, soepelere regels voor bestrijdingsmiddelen en minder strenge controles. Minder toezicht dus, terwijl consumenten nu al nauwelijks weten wat ze dagelijks binnenkrijgen.
Het wrange is dat dit soort maatregelen altijd verkocht wordt als ‘vereenvoudiging’ of ‘modernisering’. Maar voor gewone burgers betekent het vooral iets anders; nóg minder grip op wat er in voedsel zit. Gezond eten wordt gepresenteerd als een persoonlijke verantwoordelijkheid, terwijl dezelfde overheden ondertussen toestaan dat producten vol resten van verboden stoffen gewoon in de schappen liggen.
Pesticiden voor iedereen
Iedereen krijgt ermee te maken. Een ouder die denkt gezonde rijst voor zijn kinderen te kopen, een student die thee drinkt zonder erbij stil te staan wat erin zit, de consument die vertrouwt op Europese regels en voedselwaakhonden etc etc etc. Dat vertrouwen wordt stukje bij beetje afgebroken.
Foodwatch Oostenrijk
Nog zorgwekkender is de manier waarop critici worden aangepakt. Foodwatch Oostenrijk kreeg direct een juridische aanval van een betrokken merk nadat de onderzoeksresultaten naar buiten kwamen. Zulke SLAPP-rechtszaken zijn bedoeld om organisaties financieel en mentaal uit te putten. Niet om de waarheid boven tafel te krijgen, maar juist om die stil te krijgen. Wie misstanden onthult, wordt aangevallen en wie vervuiling veroorzaakt, verschuilt zich achter procedures.
Brussel en het belang van voedsel- en landbouwlobbyisten
Het is een onthutsende ontwikkeling. Brussel zegt consumenten te beschermen, maar ondertussen lijken lobbyisten van grote voedsel- en landbouwbedrijven steeds vaker de agenda te bepalen. Terwijl burgers gevraagd wordt duurder, bewuster en gezonder te eten, worden de normen achter hun rug om afgezwakt.
Voedselveiligheid hoort geen rekbaar begrip te zijn en geen onderhandelingsspel tussen bureaucraten, juristen en multinationals. Het gaat over iets fundamenteels, namelijk vertrouwen in wat wij iedere dag eten.
En dat vertrouwen staat stevig onder druk.
