Door Jos de Jong - NLMagazine, Lifestyle & Gezondheid, voedsel problematiek - De boodschappenkar dreigt de komende jaren een stuk duurder te worden. Wat nu nog voelt als sluimerende prijsdruk, kan volgens verschillende experts uitgroeien tot een forse voedselcrisis. De oorzaak ligt ver weg, maar de gevolgen zullen aan de keukentafel voelbaar zijn.
Oorlog en ellende
Aanleiding voor de onrust is nog steeds de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten en de blokkade van de Straat van Hormuz, een cruciale doorgang voor olie- en gastransport. Die blokkade houdt nu al weken stand met, zoals we dat allemaal merken, directe gevolgen voor fors stijgende energieprijzen. Brandstof wordt duurder, gasprijzen schieten omhoog en daarmee ook de kosten voor kunstmest, een essentiële bouwsteen voor de landbouw.
Vooral de prijsstijging van ureum, een veelgebruikte kunstmeststof, baart zorgen. Die is in korte tijd met maar liefst zo’n 50% gestegen. Dat lijkt misschien een detail in een ver weg liggende productieketen, maar het effect sijpelt uiteindelijk door tot op het bord van de consument. Hogere productiekosten voor boeren leiden tenslotte tot hogere prijzen in de supermarkt.
Somber vooruitzicht volgens boerenbelangen
Volgens Mark van den Oever, voorman van Farmers Defence Force, moet het effect van deze ontwikkelingen niet worden onderschat. In een recente videoboodschap spreekt hij van ‘explosieve prijsstijgingen’ die volgens hem onvermijdelijk zijn. Waar sommige economische voorspellingen nog spreken van gematigde stijgingen, houdt Van den Oever rekening met een veel steviger scenario. Hij verwacht dat de prijsdruk zich opstapelt in álle schakels van de voedselketen; van energie en transport tot productie en distributie lopen overal de kosten op en uiteindelijk mag de consument daarvoor betalen.
Botsende verwachtingen
Een recent rapport van RaboResearch schetst een iets minder somber beeld. Daarin wordt gesproken over een verwachte voedselinflatie van 5 tot 10% in 2027. Maar volgens Van den Oever is dat veel te voorzichtig ingeschat. Hij acht een stijging van 20% veel realistischer, met zelfs uitschieters richting de 30% als de geopolitieke spanningen aanhouden.
Het verschil in deze twee prognoses onderstreept vooral hoe onzeker de situatie is. Want hoewel economische modellen richting proberen te geven, blijft de werkelijkheid afhankelijk van factoren die moeilijk zijn te voorspellen. Het hangt allemaal af van de duur van conflicten, politieke besluiten en de stabiliteit van internationale handelsroutes.
Oproep tot ingrijpen
Van den Oever pleit voor ingrijpen door de overheid, met name door het verlagen van accijnzen op brandstof. Volgens hem kan dat de druk op zowel boeren als consumenten enigszins verlichten. Hij wijst daarbij naar landen waar dergelijke maatregelen al onderwerp van debat zijn. Gelukkig zijn ook in Nederland de brandstofprijzen iets aangepast maar zij rijzen nog steeds de pan uit.
Van de Oever is niet optimistisch over de kans dat er snel actie komt. Binnen de samenleving en zelfs binnen de achterban van boeren, lopen de meningen sterk uiteen. Die verdeeldheid maakt het lastig om gezamenlijk druk uit te oefenen.
De rekening komt altijd ergens terecht
Wat deze ontwikkelingen vooral duidelijk maken, is hoe kwetsbaar het voedselsysteem is door internationale spanningen. Een conflict duizenden kilometers verderop kan uiteindelijk bepalen wat wij hier moeten gaan betalen voor brood, groenten en zuivel. Te gek voor woorden natuurlijk. De machtshebbers schieten elkaar overhoop, zorgen voor moord en doodslag en wij moeten daarom meer gaan betalen voor ons eten terwijl de Nederlandse burger nota bene onvrijwillig al meebetaalt aan deze oorlog. De Haagse boys sturen miljarden aan oorlogssteun dat de Nederlandse burger betaalt) en ons eten wordt hierdoor nog eens extra duur. Wat een belachelijke toestand toch!
De vraag is dan ook niet alleen hoe hoog de prijzen zullen oplopen, maar vooral hoe samenlevingen daarmee omgaan. Want één ding lijkt zeker, goedkoop eten is allang geen vanzelfsprekendheid meer.
