Door Jos de Jong - NLMagazine, Lifestyle & Gezondheid - In het artikel van de arts die schrijft onder het pseudoniem A Midwestern Doctor wordt de gangbare aanpak van hoge bloeddruk fundamenteel bekritiseerd.
Zijn centrale punt is niet dat hoge bloeddruk onbelangrijk is, maar dat we er te mechanisch mee omgaan; we behandelen een getal, zonder altijd goed te kijken wat dat getal daadwerkelijk betekent en waar het vandaan komt.
Nooit vaste waarden
Volgens A. Midwestern Doctor begint het probleem al bij de meting. Bloeddruk is geen vaste waarde, maar schommelt voortdurend. Stress, een doktersbezoek (het bekende wittejasseneffect), praten tijdens het meten, een verkeerd passende manchet of een verschil tussen beide armen kunnen de uitkomst sterk beïnvloeden. Als een diagnose wordt gebaseerd op één of enkele onnauwkeurige metingen, kunnen mensen ten onrechte het label ‘hypertensie’ ofwel hoge bloeddruk krijgen. De les hieruit is belangrijk; een verhoogde waarde moet altijd meerdere keren en onder rustige omstandigheden worden gecontroleerd voordat er conclusies worden getrokken.
Hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten
Daarna stelt de auteur een fundamentelere vraag. Is hoge bloeddruk altijd de oorzaak van hart- en vaatziekten, of soms een gevolg van iets anders? In de reguliere geneeskunde wordt hoge bloeddruk vooral gezien als risicofactor en medeoorzaak van schade aan hart en bloedvaten. De auteur suggereert dat verhoogde bloeddruk in sommige gevallen ook een compensatiemechanisme kan zijn. Wanneer de doorbloeding in kleine bloedvaten of organen vermindert, kan het lichaam de druk verhogen om toch voldoende bloed rond te pompen. Dat betekent niet dat hoge bloeddruk onschuldig is, maar wel dat de onderliggende oorzaak mogelijk belangrijker is dan het getal zelf.
Vraagtekens rond ‘hoe lager hoe beter’
Ook het idee dat ‘hoe lager, hoe beter’ altijd opgaat, wordt ter discussie gesteld. Richtlijnen zijn de afgelopen jaren steeds strenger geworden, waardoor een groot deel van de bevolking inmiddels als hypertensief wordt beschouwd. Volgens de auteur is het bewijs dat elke kleine verlaging van de bloeddruk automatisch leidt tot een langere levensduur, minder overtuigend dan vaak wordt gedacht. In sommige onderzoeken blijkt vooral een vermindering van beroertes, terwijl het effect op totale sterfte beperkt is. Dat betekent niet dat behandeling nutteloos is, maar wel dat het voordeel per persoon kan verschillen.
Bijwerkingen medicatie
Tegelijkertijd wijst hij op de bijwerkingen van medicatie. De vier belangrijkste groepen bloeddrukverlagers diuretica, bètablokkers, calciumantagonisten en ACE-remmers, hebben elk hun eigen mogelijke nadelen. Veelvoorkomende klachten zijn onder andere:
- duizeligheid en verhoogd valrisico (vooral bij ouderen)
- vermoeidheid
- elektrolytstoornissen
- nierfunctiestoornissen
Daarom pleit hij voor een zorgvuldige afweging per individu. Wat is het werkelijke risico zonder behandeling, hoeveel winst levert behandeling waarschijnlijk op en hoe zwaar wegen de mogelijke bijwerkingen?
Microcirculatie
Een minder bekend onderdeel van zijn betoog gaat over de microcirculatie, de doorbloeding van de kleinste bloedvaatjes. Hij bespreekt het concept van de zeta-potentiaal ofwel de elektrische lading van bloedcellen die voorkomt dat ze samenklonteren. Als die lading afneemt, kunnen bloedcellen sneller samenklonteren, wat de doorstroming belemmert. Het lichaam zou dan de bloeddruk kunnen verhogen om die verminderde circulatie te compenseren. Dat is geen standaard richtlijn, maar de auteur probeert hiermee te benadrukken dat het zinvol is om verder te kijken dan alleen naar het bloeddrukcijfer.
Zoutbeperking
Ook agressieve zoutbeperking wordt bekritiseerd. Volgens de auteur is het effect van zoutreductie op de bloeddruk gemiddeld klein, terwijl te lage natriumwaarden eveneens risico’s kunnen meebrengen, zoals vermoeidheid en cognitieve klachten. Zijn boodschap is niet dat zout onbeperkt gezond is, maar dat extreme beperkingen niet voor iedereen verstandig zijn.
Wat te doen bij hoge bloeddruk
Wat kun je concreet doen als je met hoge bloeddruk te maken hebt? In essentie zijn er volgens de auteur drie dingen.
Ten eerste: Zorg voor betrouwbare metingen en laat je niet op basis van één uitschieter behandelen; Ten tweede: Bespreek met je arts niet alleen het getal, maar ook je totale risicoprofiel (leeftijd, leefstijl, andere aandoeningen en familiegeschiedenis);
Ten derde: Besef dat medicatie zinvol kan zijn, vooral bij duidelijk verhoogde waarden of een hoog risico, maar dat het altijd een individuele afweging blijft.
Zoeken naar oorzaken
De kern van het betoog is uiteindelijk geen oproep om hoge bloeddruk te negeren. Het is een pleidooi voor nuance. Niet automatisch streven naar het laagst mogelijke getal bij iedereen, maar zoeken naar de oorzaak, rekening houden met bijwerkingen en behandelen op maat. Met andere woorden, niet het cijfer centraal stellen, maar de mens.
Jos de Jong
Bron: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
