Gebruikerswaardering: 5 / 5
Waarom zoetstoffen en aspartaam allesbehalve onschuldig zijn - NLMagazine, Lifestyle & Gezondheid - De voedingsindustrie wil ons doen geloven dat zoetstoffen een slimme, veilige oplossing zijn voor het suikerprobleem.
‘Geen calorieën’, ‘veilig verklaard’, ‘wetenschappelijk onderzocht’. Maar achter die geruststellende slogans gaat een ongemakkelijke waarheid schuil; zoetstoffen zijn grootschalig ingevoerd terwijl fundamentele vragen over de effecten op lange termijn nooit overtuigend zijn beantwoord.
In een artikel gepubliceerd door NPO Kennis ntr.dmd.omroep.nl meldt men echter dat zoetstoffen en aspartaam niet echt schadelijk zijn. Diverse ándere wetenschappelijke onderzoeken hebben echter het tegenovergestelde aangetoond en concluderen dat deze stoffen wel degelijk schadelijk zijn en zelfs kankerverwekkende stoffen bevatten. Het blijkt maar weer dat het ene wetenschappelijke onderzoek kan afwijken van het andere wetenschappelijke onderzoek. Wij zijn dus zelf op onderzoek gegaan en komen tot een aantal verrassende historische feiten.
Van suikerprobleem naar chemisch experiment
Omdat suiker overduidelijk schadelijk is, kiest men niet voor minder zoet eten, maar gebruikt men vaak extreem zoete, synthetische zoet stoffen die het lichaam misleiden, stoffen die vreemd zijn voor ons metabolisme, maar inmiddels dagelijks door miljoenen mensen worden geconsumeerd. Dat dit gevolgen kan hebben, lijkt eerder logisch dan verrassend.
‘Goedgekeurd’ is geen synoniem voor veilig
Instanties als de EFSA en WHO baseren hun goedkeuring op de ‘Aanvaardbare Dagelijkse Inname’ (ADI). Dat klinkt streng, maar in werkelijkheid is het een theoretische rekensom, gebaseerd op dierproeven’, korte tot middellange onderzoeksperiodes en aannames over gemiddeld gebruik.
Wat echter ontbreekt zijn de negatieve effecten op onder andere levenslange blootstelling, effecten van dagelijkse consumptie vanaf de kindertijd, stapeling van meerdere zoetstoffen tegelijk en schade die zich pas na jaren manifesteert. De geschiedenis leert dat ‘veilig binnen de norm’ vaker eerder een politieke uitspraak is dan een definitieve medische waarheid.
Aspartaam, rode vlaggen die systematisch worden weggewuifd
Aspartaam is een van de meest onderzochte zoetstoffen, maar ook een van de meest omstreden. In 2023 werd het door het IARC (Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek) geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend. Dat label wordt vaak gebagatelliseerd, maar het is exact dezelfde categorie waarin talloze stoffen zaten voordat hun risico’s later onomstotelijk werden vastgesteld.
Aspartaam valt in het lichaam uiteen in onder andere methanol, dat kan worden omgezet in formaldehyde, een stof die als toxisch en kankerverwekkend wordt beschouwd. Vreemd genoeg melden diverse onderzoeken dat het geen kwaad kan om te gebruiken zolang het maar ‘onder de limiet’ blijft. Welke limiet dat is, is onduidelijk.
Schade voor darmflora, brein en stofwisseling
Steeds meer onderzoek wijst erop dat zoetstoffen de darmflora ontregelen, dat zij insulinerespons en glucoseregulatie kunnen verstoren en dat de eetlust en behoefte aan zoet versterken in plaats van verminderen. Dit ondermijnt het idee dat zoetstoffen helpen bij gewichtsverlies of diabetespreventie. Niet voor niets stelde de WHO in 2023 expliciet dat zoetstoffen geen oplossing zijn voor overgewicht en chronische ziekten op de lange termijn.
Al jaren hebben gebruikers van deze stoffen last van hoofdpijn, duizeligheid, concentratieproblemen en stemmingswisselingen. Deze signalen worden vaak weggezet als ‘anekdotisch’, een handige manier om alles wat niet in een spreadsheet past te negeren.
De echte vraag die niet gesteld mag worden
De kernvraag is niet of je moet overdrijven met bijvoorbeeld cola light, maar waarom we accepteren dat de bevolking massaal dagelijks stoffen consumeert waarvan we de langetermijneffecten simpelweg niet goed kennen?
Als dezelfde onzekerheden zouden bestaan rond een medicijn, zou zo’n middel nooit zo ruim worden voorgeschreven. Maar omdat het om voedsel gaat en economische belangen groot zijn, wordt voorzichtigheid weggezet als hysterie en complottheorieën.
Gebruik je gezonde verstand
Zoetstoffen zijn geen neutrale hulpmiddelen. Ze zijn het product van een industrie die liever chemie toevoegt dan dat zij onze collectieve zoetverslaving ter discussie stelt. Zolang er serieuze wetenschappelijke onzekerheden bestaan over kanker, stofwisseling, darmflora en neurologische effecten, is het naïef om te doen alsof ‘het wel goed zit’.
De veiligste keuze is niet om suiker vervangen door zoetstoffen maar om in ieder geval minder zoet te eten.
Jos de Jong
