Gebruikerswaardering: 5 / 5
NLMagazine/Politiek & Corona - De verhoren van de Parlementaire enquêtecommissie Corona brengen opnieuw pijnlijke vragen uit de coronajaren naar boven. Een daarvan draait om voormalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge die onder ede verklaarde dat ongevaccineerden destijds een zeer groot aandeel hadden in de ziekenhuisopnames.
Critici betwisten dat en vragen zich inmiddels af hoe zijn verklaringen zich verhouden tot de beschikbare cijfers.
Tijdens zijn verhoor op 3 september verklaarde De Jonge dat er destijds ‘onomstotelijk bewijs’ was dat ziekenhuizen voor een belangrijk deel vol lagen met ongevaccineerde coronapatiënten, óp het moment dat toen het grootste deel van Nederland was gevaccineerd. Dat is een belangrijk punt. Immers, de vermeende oververtegenwoordiging van ongevaccineerden vormde een belangrijk argument voor de harde toon van het kabinet èn voor maatregelen die mensen zonder vaccinatie beperkten in hun bewegingsvrijheid.
De Jonge zei eerder tegen de enquêtecommissie: „Het overgrote deel van de mensen in de ziekenhuizen was niet gevaccineerd.” Ook stelde hij dat 90% van de ongevaccineerde coronapatiënten een ziekenhuisopname door vaccinatie had kunnen voorkomen. Omdat zij ziekenhuisbedden bezet hielden, moest volgens hem andere zorg worden uitgesteld. Maar, klópte dat beeld ook werkelijk? Daar gaat juist nu de hel discussie over.
Cijfermateriaal
Internist-intensivist en onderzoeker Jona Walk heeft cijfers en registraties uit die periode opnieuw tegen het licht gehouden. Volgens haar analyse was ongeveer 40% van de opgenomen coronapatiënten ongevaccineerd. Daarmee zouden ongevaccineerden weliswaar sterk vertegenwoordigd kunnen zijn geweest ten opzichte van hun aandeel in de bevolking, maar vormden zij volgens die cijfers niet ‘het overgrote deel’ van alle opgenomen patiënten.
Jona plaatst bovendien vraagtekens bij de manier waarop de vaccinatiestatus toentertijd werd geregistreerd. Daardoor zouden sommige mensen die wel degelijk waren gevaccineerd, in de statistieken toch als ongevaccineerd kunnen zijn terechtgekomen.
Ziekenhuisgegevens laten volgens haar eveneens een ander beeld zien. In het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis zou in een bepaalde periode 60 tot 70% van de opgenomen coronapatiënten gevaccineerd zijn geweest. In Maastricht UMC+ zou dat percentage zelfs rond de 80% hebben gelegen.
Dat betekent niet automatisch dat vaccinatie niet werkte. Voor een eerlijke vergelijking moet ook worden gekeken naar bijvoorbeeld leeftijd, kwetsbaarheid, vaccinatiegraad en de kans op opname binnen beide groepen. Maar het roept wèl de vraag op of de stellige formuleringen die destijds vanuit Den Haag werden gebruikt, voldoende door de cijfers werden gedekt.
Wie was verantwoordelijk voor de polarisatie?
Ook daarover bleef De Jonge tijdens zijn verhoor duidelijk. Hij erkende dat de samenleving ernstig verdeeld raakte, maar legde de verantwoordelijkheid daarvoor niet bij zijn eigen optreden. Sociale media, Big Tech en de verspreiding van desinformatie speelden volgens hem een belangrijke rol.
Zijn destijds veelbesproken uitspraak dat hij wist ‘waar de ongevaccineerden wonen’ en hun postcodes kende, was volgens De Jonge geen dreigement. Hij verwees daarmee ‘slechts naar teams die wijken bezochten waar de vaccinatiegraad laag was.
Voor veel mensen die in die periode bewust niet voor vaccinatie kozen, zullen dergelijke uitspraken echter anders hebben geklonken. Zij werden geconfronteerd met het coronatoegangsbewijs, maatschappelijke uitsluiting en een publiek debat waarin hun keuze regelmatig werd neergezet als een gevaar voor anderen.
Aangifte wegens meineed
Columnist Marianne Zwagerman vindt de kwestie inmiddels ernstig genoeg om aangifte te doen wegens meineed. Zij had vooraf aangekondigd die stap te zetten wanneer De Jonge tijdens zijn verhoor niet zou terugkomen op zijn eerdere uitspraken over ongevaccineerden. Nu hij dat niet heeft gedaan, zegt zij daadwerkelijk aangifte te zullen doen. Of zo'n aangifte juridisch inderdaad kansrijk is, is een hele andere vraag. Immers, voor meineed is niet voldoende dat een verklaring achteraf onjuist, overdreven of slecht onderbouwd blijkt te zijn. Er moet kunnen worden bewezen dat iemand onder ede bewust en opzettelijk een onwaarheid heeft verteld. Dat is een hoge en belangrijke juridische drempel.
Precies daarom is misschien niet alleen de vraag relevant of Hugo de Jonge meineed heeft gepleegd. Een fundamentelere vraag is wat Nederland uit deze geschiedenis wil leren. Waren ingrijpende maatregelen en harde uitspraken over een deel van de bevolking destijds gebaseerd op voldoende betrouwbare informatie? En als achteraf blijkt dat belangrijke cijfers anders lagen dan burgers werd voorgehouden, wie neemt daar dan verantwoordelijkheid voor?
Dát zijn vragen die een parlementaire enquête juist zou moeten beantwoorden.
Bronnen: Indipen, research diverse bronnen
