De overheid wacht met smart op je overlijden - Door Jos de Jong - NLMagazine/Opinie – Belastingen, erfbelasting, diefstal - Je werkt je hele leven. Je betaalt inkomstenbelasting, BTW, accijnzen, gemeentelijke belastingen, waterschapsbelasting, energiebelasting en ga zo maar een hele tijd door. Je spaart, je lost je hypotheek af en je hoopt uiteindelijk nog iets te kunnen achterlaten voor je kinderen. Maar, dan overlijd je, wat nuu…
Daar is ie dan, de Belastingdienst
“Wat vervelend voor u dat uw moeder of vader is overleden, maar mogen we even vangen?”
Voorbeeld legale diefstal: Je twee kinderen erven samen een volledig afbetaald huis met een WOZ-waarde van € 300.000. Ieder krijgt een erfdeel van €150.000. Na de vrijstelling van € 26.230 blijft per kind €123.770 belast. Resultaat: ongeveer € 12.377 erfbelasting per persoon. “Kassa graag!”
Wat als je dit geld niet hebt…
Maar, wat nu! Het wrange van dit verhaal en van deze belachelijke aan de Staat te betalen legale diefstal is dat het geld helemaal niet op een bankrekening ligt, maar dat het vast zit in bakstenen.
“Wat sneu voor jullie’, aldus de belastingdienst. “Tja, regels zijn regels, hoe absurd deze ook zijn en hóe ze ook ruiken naar diefstal. Daar is verder niets aan te doen, dus… graag snel betalen”.
Wie dat bedrag niet zomaar kan ophoesten, moet lenen, een betalingsregeling treffen of moet het huis van zijn overleden ouders verkopen om de belasting te kunnen betalen. Stel dat je nog bij je ouders woonde ten tijde van hun overlijden. Dan word je dus gewoon je huis uitgezet, want de belasting wil geld zien.
En daar wringt het fundamenteel
Dat huis is immers niet uit de lucht komen vallen. Het is betaald met inkomen waar jarenlang al belasting over is afgedragen. Elke euro waarmee de hypotheek werd afgelost, is ooit verdiend, belast en vervolgens gespaard. Toch behandelt de overheid die nalatenschap alsof het opnieuw "vers" belastbaar vermogen is.
Hoe je het ook probeert uit te leggen, voor veel Nederlanders voelt dat als dubbele belasting. Of, minder diplomatiek gezegd, ‘gelegaliseerde roof’ door dezelfde overheid die al een leven lang heeft meegeprofiteerd van het inkomen van de overledene.
Voorstanders wijzen erop dat erfbelasting nodig is om enorme familievermogens te beperken. Dat klinkt redelijk, totdat je ziet wie de rekening vaak daadwerkelijk betaalt. De ècht vermogenden beschikken over fiscalisten, trustconstructies, schenkingsplannen en estate planners. Zij weten precies hoe ze de belastingdruk kunnen beperken.
De doorsnee Nederlander? Die heeft meestal één afbetaald huis, een beetje spaargeld en de hoop dat zijn kinderen daar ooit iets aan hebben. En, juist dié gezinnen lopen het risico in financiële problemen te komen.
Pijnlijke belasting
Dat maakt erfbelasting misschien wel de meest pijnlijke belasting van allemaal. Niet alleen omdat er opnieuw belasting wordt geheven over vermogen waar al belasting over is betaald, maar vooral omdat de rekening op de deurmat valt op het moment dat een familie bezig is afscheid te nemen van een dierbare. Maar daar houdt de belasting geen rekening mee!
Wanneer is genoeg nu eigenlijk genoeg?
Misschien wordt het tijd dat de politiek zich eens afvraagt of dit werkelijk de rechtvaardigheid is waar zij zo graag over spreekt. Want een overheid die zelfs na iemands overlijden nog een laatste greep in diens nalatenschap doet, roept onvermijdelijk de vraag op: Wanneer is genoeg nu eigenlijk genoeg?
