Door Jos de Jong - NLMagazine, Toekomstige auto‘s, techniek, vrijheid, vrijheidsbeperking - De auto heeft in een eeuw tijd een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Waar het ooit begon als een puur mechanisch vervoermiddel, rijden we vandaag de dag in rijdende computers.
Moderne auto’s zijn slimmer, veiliger en comfortabeler dan ooit, aar die vooruitgang heeft ook een keerzijde; immers, we leveren ongemerkt een stuk privacy en autonomie in.
Van veiligheid naar controle
In de jaren ’70 deden de eerste elektronische systemen hun intrede, vooral om motoren efficiënter en schoner te maken. Later kwamen veiligheidssystemen zoals airbags en ABS. Sinds ongeveer 2010 is daar nieuwe technologie bijgekomen en hebben we te maken met slimme rijhulpsystemen die zelf actief ingrijpen tijdens het rijden zoals automatische noodremmen, rijstrookassistentie en snelheidswaarschuwingen.
Veel van deze systemen zijn inmiddels verplicht binnen de Europese Unie. Ze zijn bedoeld om ongelukken te voorkomen, maar zijn voor vele bestuurders ook knap ringelorend. Auto’s piepen bij de kleinste snelheidsovertreding of sturen onverwacht bij. Bij dat laatste schrik je je echt de blaren, zeker als je daar voor het eerst mee te maken krijgt. Je denkt ineens dat je fout rijdt of dat er iets aan de auto mankeert die het stuur bijna deels van je overneemt. In sommige situaties kan dat zelfs voor verwarring of gevaar zorgen, vooral als een bestuurder bijvoorbeeld moet uitwijken.
Connected cars, auto die alles van je weten
Wat veel mensen niet beseffen, is dat moderne auto’s continu gegevens verzamelen. Niet alleen over waar je rijdt en hoe hard, maar ook over je rijstijl, voorkeuren en zelfs fysieke signalen zoals stress of vermoeidheid. Camera’s en sensoren volgen niet alleen de weg, maar ook de bestuurder.
Deze zogeheten ‘connected cars’ staan constant in verbinding met internet en andere systemen. Ze genereren ongelooflijk veel data die door autofabrikanten worden gebruikt om systemen te verbeteren en waar de commercie graag op inspeelt. Gegevens worden immers vaak gedeeld met marketingbedrijven of verzekeraars.
Onzichtbare handel in data
Uit onderzoek blijkt dat de meeste automerken meer data verzamelen dan strikt nodig is. Die gegevens worden gebruikt om persoonlijke profielen op te bouwen. Bestuurders hebben daar meestal weinig zicht op. Privacyverklaringen zijn lang en onduidelijk, waardoor echte toestemming vaak ontbreekt.
Zelfs wetgeving als de AVG en nieuwe Europese regels bieden geen volledige bescherming. Veel gegevens vallen buiten de regels, of worden zodanig beschreven dat het eigenlijk helemaal niet duidelijk is wat er ni eigenlijk mee gebeurt.
Ook oudere auto’s niet vrijuit
Opvallend is dat zelfs oudere auto’s niet helemaal buiten schot blijven. Sommige verplichte systemen, zoals bandenspanningssensoren, zenden signalen uit die gebruikt kunnen worden om voertuigen te volgen. Wat ooit bedoeld was voor veiligheid, krijgt op deze manier ook andere toepassingen.
Vrijheid onder druk
De auto staat al decennialang symbool voor vrijheid; gaan en staan waar je wilt. Maar die vrijheid verandert steeds meer en meer. Technologie neemt immers steeds meer beslissingen over van de bestuurder en verzamelt een schat aan informatie.
Dat betekent niet dat vooruitgang per definitie slecht is. Veiligere wegen en minder ongelukken zijn grote voordelen. Maar het roept wel een belangrijke vraag op, namelijk hoeveel controle willen we nu eigenlijk echt uit handen geven en hoeveel inzicht willen we houden in wat er daadwerkelijk met onze gegevens gebeurt?
Misschien is de keuze straks niet alleen welke auto je rijdt, maar ook hoeveel vrijheid je bereid bent daarvoor op te geven.
Bron: De Andere krant, Rosalie Langenberg
