Cultuur Uitgaan Entertainment Media Lifestyle
Typography
Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Door Jos de Jong - NLMagazine/Onderwijs en wetenschappen - Terwijl de media worden beheerst door oorlog, politieke spanningen en economische onzekerheid, vindt achter de schermen een ontwikkeling plaats die de toekomst van wetenschap, gezondheidszorg en innovatie ingrijpend kan veranderen.

Zonder veel aandacht in de media verdwijnt langzaam maar zeker een van de grootste obstakels voor vrije toegang tot wetenschappelijke kennis: de betaalmuur.

NLMagazine.nl ontving onlangs een bericht van uitgever Wiley International. In eerste instantie leek het een beetje op een technisch persbericht, maar volgens mij is het iets veel meer en behelst het iets veel groters dan dat. De uitgever haakt namelijk in op het op grote schaal wereldwijd delen van wetenschappelijke kennis die steeds in hoog tempo verandert. Dit bericht raakt uiteindelijk niet alleen maar onderzoekers, maar ons allemaal.

Vrij toegankelijke publicaties

Onlangs heeft uitgever Wiley een vernieuwde overeenkomst gesloten met de Big Ten Academic Alliance (BTAA), een samenwerkingsverband van zestien toonaangevende Amerikaanse universiteiten met maar liefst negentien aangesloten campussen. Dankzij deze samenwerking kunnen nu duizenden onderzoekers hun wetenschappelijke artikelen de komende jaren vrij toegankelijk publiceren. Niet alleen collega-wetenschappers profiteren daarvan, maar ook artsen, studenten, beleidsmakers en iedere burger die geïnteresseerd is in betrouwbare wetenschappelijke informatie.

Einde dure betaalmuren

Nu denk je misschien “Ach, dat is alleen maar een technische wijziging”, maar niets is minder waar; volgens mij is de maatschappelijke impact gigantisch. Immers, jarenlang verdwenen belangrijke wetenschappelijke onderzoeken achter dure betaalmuren. Alleen universiteiten, onderzoeksinstellingen, organisaties of rijke studenten die zich deze kostbare abonnementen konden veroorloven, hadden toegang tot deze kennis. Veel waardevolle inzichten bleven daardoor buiten het bereik van professionals èn van het grote publiek. Daar komt dus nu een drastische verandering in.

Wereldwijd bereik

De cijfers laten zien hoe snel deze ontwikkeling nu al gaat. Sinds de eerste samenwerking tussen Wiley en de BTAA in 2022 groeide het aantal open-accesspublicaties met maar liefst 235%. Inmiddels is 93% van alle wetenschappelijke publicaties binnen deze universiteitsgroep vrij toegankelijk. Daarnaast bespaarden onderzoekers gezamenlijk maar liefst ruim $ 41 miljoen aan publicatiekosten die zij anders zelf hadden moeten betalen. Ook in ontwikkelingslanden steeg het gebruik van deze onderzoeken jaarlijks met ongeveer 74%. Dat betekent dus dat kennis niet alleen sneller beschikbaar komt, maar ook een veel groter wereldwijd bereik heeft.

Volgens Wiley verlaagt deze aanpak de drempel voor wetenschappers om hun werk openbaar te maken en vergroot het de maatschappelijke impact van nieuwe ontdekkingen. Ook de deelnemende universiteiten benadrukken dat hoogwaardige kennis hierdoor sneller terechtkomt bij grote groepen onderzoekers, zorgprofessionals, overheden en maatschappelijke organisaties over de hele wereld.

Actieve wereldwijde deling van kennis

De overeenkomst met BTAA staat niet op zichzelf. Wiley heeft inmiddels meer dan 125 vergelijkbare samenwerkingen gesloten met universiteiten en onderzoeksconsortia in onder meer het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten. Daarmee ontstaat stap voor stap een nieuw wetenschappelijk landschap waarin kennis niet langer wordt afgeschermd, maar juist actief wordt gedeeld.

Dat is misschien wel de grootste verandering van nu. Wetenschap wordt steeds minder een gesloten wereld voor een select gezelschap en steeds meer een gezamenlijke bron van kennis waar iedereen van kan profiteren. Nieuwe medische inzichten, technologische innovaties en oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken kunnen zich met deze systemen veel sneller verspreiden dan ooit tevoren.

Kennis is geen exclusief bezit

Zoals bekend worden social media tegenwoordig overspoeld met halve waarheden, desinformatie en , om maar eens wat te noemen, onbewezen gezondheidsclaims. Het is volgens mij heel belangrijk dat objectieve en eerlijke kennis vrij toegankelijk wordt gemaakt waardoor onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek misschien wel belangrijker wordt dan het ooit is geweest. Niet omdat wetenschap nu plotseling ineens ‘onfeilbaar’ is, maar omdat er met deze systemen een enorme openheid van kennis ontstaat waardoor diepere en grotere discussies en ook verdere inherente en relevante ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt.

Misschien is dát wel de stille kennis- en informatierevolutie die zich momenteel voltrekt. Kennis wordt immers steeds minder het exclusieve bezit van een kleine groep en wordt meer gemeenschappelijk goed. Als die tendens en verdere ontwikkeling zich voortzet, dan zou dat weleens één van de belangrijkste en meest toonaangevende veranderingen kunnen zijn van dit decennium.

Quote

Uitgaan nu.nl

Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

e-Matching