Gebruikerswaardering: 5 / 5
Column door Fred van Assendelft - NLMagazine/Columns - Een woordenboek schrijft niet voor wat voor woorden iemand moet of mag gebruiken, nee, het beschrijft de taal zoals die in een land wordt gebruikt. Daarom veranderen woorden en verklaringen in een woordenboek in de loop der tijd met het veranderende taalgebruik van een bevolking. Niet echter in Rusland !
In Rusland is een nieuw verklarend woordenboek van de Russische staatstaal verschenen. Het is verplicht voor gebruik in officiële circulatie; het moet worden gebruikt op scholen en bij het voorbereiden van examens. De Russisch-Orthodoxe Kerk nam deel aan de totstandkoming van het woordenboek en de definities van veel woorden werden herschreven ter wille van de politieke situatie.
Het Verklarend Woordenboek van de Staatstaal van de Russische Federatie werd in mei vorig jaar door de Universiteit van Sint-Petersburg uitgegeven. De rector meende: „Het woordenboek zal een praktisch instrument zijn voor het implementeren van staatsbeleid om de traditionele Russische spirituele en morele waarden te behouden en te versterken.
Deze formulering komt letterlijk uit een Poetin-decreet van november 2022. Dit woordenboek is niet dan ook niet zomaar een naslagwerk. Wat er staat is wet, overtredingen kunnen bestraft worden.
Critici, in onafhankelijke media, vooral buiten Rusland, zien het woordenboek daarom als een vorm van taalpolitiek en propaganda. Het zou taal gebruiken om politieke concepten te normaliseren en controle over publieke opinie te versterken.
Een voorbeeld:
Autoritarisme (авторитаризм) In het woordenboek wordt het beschreven als:
De meest effectieve vorm van bestuur in moeilijke tijden voor een land, die vijandige krachten vernietigt en traditionele systemen beschermt.
Dit is geen neutrale, taalkundige uitleg, maar een positieve en politieke beoordeling van een regeringsvorm, wat aansluit bij het huidige Kremlin-beleid en legitimatie van autoritaire macht. In een klassiek verklarend woordenboek zou autoritarisme gedefinieerd worden als: (politiek) systeem (meestal dictatuur) waarbij alle macht berust bij een kleine groep die niet aan enigerlei vorm van controle onderworpen is. (nl.wiktionary.org)
Zo’n lexicale uitleg geeft de betekenis aan de hand van taalgebruik – zonder politieke waardering of positieve etikettering.
Er zijn veel woorden in dit boek die niet alleen een taalkundige definitie geven, zonder ideologisch geneuzel, maar de taal juist koppelen aan staatsideologie en normen en waarden zoals die door de regering (en de kerk) worden gepresenteerd in dit nieuw Russisch staatswoordenboek.
